۱۴۰۵ آذر ۱, یکشنبه

فرصت طلبان و رویزیونیست ها پس«چپ اجتماعی»(3)

 Opportunists and Revisionists Behind the "Social Left"(3)


نخستین فراز از تحلیل: -«ادعاها و نتایج تجارب گذشته»
حال به آن صورتی که در بخش نخست به آن اشاره کردیم و گفتیم که در مباحثی که طرح می شود راستی و درستی وجود ندارد بپردازیم. نخستین بخش صورت چنین است:
«اولا نتیجه تجربه گذشته و راستی آزمائی صورت گرفته و نسبت آن با ادعاهای خود است که در صورت ناکامی در وهله اول به شکل درس‌ و آگاهی منفی از آن‌چه که نباید تکرار و آزموده شود بروز پیدا می کند.»( همانجا، پایین مقاله - پاسخ به یکی از یادداشت ها)
سپس در خصوص «ادعای» چپ ها می نویسد:
«برای چپ ها تقویت خودگردانی جامعه و پژمرده ساختن و نهایتا محو دولت به مثابه ابزاراقتدارطبقاتی و رهائی جنبه اصولی داشته است. ...
اما در عمل و تجربه تاریخا صورت گرفته تاکنونی برعکس‌ این ادعاها، خروجی و نتیجه و بیلان آن، افزایش اقتداردولت‌ها و سرکوب و یا کنترل بیشترامیال پیشرو جامعه بوده است. درهمین رابطه هم تجربه تاریخی و سترگ سوسیالیسم دولتی بلوک شرق را داریم که براساس ایده تصرف ماشین قدرت (دولت )و حرکت به سمت جامعه سوسیالیستی صورت گرفت که البته به دولت‌های اتوریتر و جوامع ضعیف تر و تحت کنترل تر فراروئید ( اساسا قدرت جداشده از بدنه جامعه و الگوبرداری از بورژوازی جزاین هم نمی توانست باشد. یعنی تبدیل شدن به قدرتی خود مدار و خادم به صاحبان قدرت و مکنت)»
یکی کردن حکومت های سوسیالیستی و رویزیونیستی – سرمایه داری
چنان که دیده می شود نتایج اعمال چپ( کمونیست ها)بدون تفکیک و در مورد هر حکومتی که نام خود را «سوسیالیستی» گذاشته طرح می شود. «سوسیالیسم دولتی بلوک شرق» یعنی تمامی آنچه خود را سوسیالیسم می دانست از زمان لنین تا زمانی که گورباچف بر سرکار آمد.
در این ارزیابی آنچه در مورد کشورهایی که خود را «سوسیالیستی» می خواندند از نظر غایب است  تفاوت های کیفی و اساسی میان دولت های واقعا انقلابی و سوسیالیستی و دولت های ارتجاعی و رویزیونیستی است.   
در واقع بین دو دوره ی اساسی حکومت هایی که لنین و استالین رهبری آن را داشتند و شوروی دارای نظامی سوسیالیستی بود با دوره ای که خروشچف و پس از وی برژنف سران شوروی بودند و در این کشور نظام سرمایه داری دولتی و امپریالیستی برقرار گردید اختلافات اساسی وجود داشته است که در مورد آنها مباحث و مشاجرات و درگیری های شدید و گسست های فراوان صورت گرفته است. درهم کردن و یگانه کردن این دو نوع حکومت جز ریاکارترین موضع اپورتونیستی چیز دیگری نیست.
درباره ی ادعاها و شکست حکومت های سوسیالیستی
صحبت بر سر حکومت های سوسیالیستی در شوروی، اروپای شرقی، چین و دیگر کشورهایی است که حکومت های خود را سوسیالیستی می نامیدند. از دیدگاه این رویزیونیست، آنچه در این تجارب - با نام « سوسیالیسم دولتی بلوک شرق» - دیده می شود آن است که «دولت های اقتدارگرا» و «خودمدار» برقرار شد و «جامعه» در مقابل «دولت» بیش از پیش «ضعیف» و به زیر کنترل درآمد و «صاحبان ثروت و مکنت» همه ی امور را به دست خود گرفته و دولت هم جز مجری امیال و منافع اینان چیز دیگری نبود. وی بر آن است که«ایده ی تصرف ماشین قدرت( دولت)» و به طور کلی ایده ی تصرف دولت به معنای این است که «قدرت را از بدنه جامعه» جدا کنیم و این نیز جز الگو برداری از بورژوازی چیز دیگری نیست.
تفاوت بارز دولت طبقاتی و جامعه ی طبقاتی در سرمایه داری و سوسیالیسم
نخست اینکه زمانی که از «دولت» و «جامعه» صحبت می کنیم نه از یک پدیده ی واحد بلکه از دو پدیده صحبت می کنیم و روشن است که در این جا یک وحدت و مبارزه ی اضداد وجود دارد. چیزی به عنوان یگانگی مطلق «دولت» که جز دولت طبقاتی چیز دیگری نیست و «جامعه» خواه در جوامع سرمایه داری و خواه در جوامع سوسیالیستی( مرحله ی نخستین کمونیسم) که بازهم تا زمان جامعه ی کمونیستی جز جامعه ی طبقاتی چیزی دیگری نیست، وجود ندارد. در صورتی که این دو یکی بودند و معنایی یگانه داشتند نیازی نبود که از دو پدیده صحبت کنیم.
همین دوگانگی بین دولت و جامعه، خواه یک طبقه ی معین( بین دولت طبقه ی کارگر و طبقه ی سرمایه دار و پشت و پسله و رهروان راه وی در جامعه ی سوسیالیستی) و خواه کل جامعه( در جامعه سوسیالیستی بین دولت در مقام برنامه ریز و مجری و توده های تولیدکننده که نیازمند خدمات دولت و حل و فصل امور زندگی خود هستند) است که موجب بروز تضادها بین دولت طبقه ی کارگر( و ما در این مورد تنها دولت های انقلابی- سوسیالیستی و نه رویزیونیستی- سرمایه داری را در نظر داریم) و آن طبقه و نیز دولت و جامعه می شود. تضادهایی که باید در راه سوسیالیستی و بر مبنای شیوه ی انتقاد و انتقاد از خود حل و فصل شوند. از سوی دیگر از همین تضادهاست که طبقات استثمارگر و شکل بروز طبقاتی اینان در حزب و دولت یعنی رویزیونیست ها و رهروان راه سرمایه داری استفاده می کنند و به یاری لایه های خرده بورژوازی در جامعه ی سوسیالیستی، از کاه کوه ساخته و موجبات برگشت نظام به سرمایه داری را فراهم می کنند.  
تفاوت بارز دولت در سرمایه داری و سوسیالیسم این است که دولت در جامعه ی سرمایه داری نماینده ی اقلیت ناچیزی از جامعه است در حالی که در جوامع سوسیالیستی دولت طبقه ای است که اکثریت جامعه است.
تفاوت بارز جامعه در سرمایه داری( که جامعه ی شوروی پس از کودتای خروشچف را نیز شامل می شود) و جامعه در سوسیالیسم این است که سرمایه داری جامعه ی طبقاتی شکل گرفته و در عین حال در راه نابودی نهایی است، اما جامعه ی سوسیالیستی جامعه ی طبقاتی در حال گذار به جامعه ی بی طبقه کمونیستی است. درهم کردن وضع دولت و جامعه در این دو نظام و نیز در نظام به رهبری رویزیونیست ها و نظام به رهبری کمونیست ها( لنین و استالین و مائو همچون سرمشق) شیادی است. کاری که تنها از عهده ی کریه ترین رویزیونیست ها بر می آید. 
 تصرف قدرت سیاسی از سوی طبقه ی کارگر الگوبرداری از بورژوازی است!؟
دوم: کدام اندیشه ورز انقلابی ای گفته است که ایده ی تصرف قدرت سیاسی( وی می نویسد ماشین قدرت (دولت)) الگو برداری از بورژوازی است. معنای این عبارت چنین است که تنها بورژوازی خواهان تصرف قدرت است اما دیگر طبقات حق ندارند که خواهان تصرف قدرت سیاسی باشند.( در بخش های بعدی به نظرات این رویزیونیست در مورد چگونگی فرایند رسیدن به «خودمداری جامعه» که باید جای «تصرف قدرت سیاسی» را بگیرد، می پردازیم).
نکته ی مهم این میان چنین است که در دیدگاه مارکسیستی قدرت سیاسی باید تصرف شود و برای این کار باید «ماشین دولت» بورژوایی خرد و در هم شکسته شود و چیز نویی بر جای آن برپا شود. آن چه انگلس در مورد آن می گوید که دیگر«دولت به عنوان دولت به معنای خاص نیست». و دلیل چنین نظری این است که این برخلاف ماشین دولتی بورژوایی ارگانی برای دیکتاتوری حفظ شرایط استثمار و ستم بر اکثریت جامعه به وسیله ی اقلیت نیست، بلکه ارگان دیکتاتوری اکثریت بر اقلیت استثمارگر است و در عین حال همچون کمون پاریس خود برنامه ریز و اجراکننده است و بالاخره دولتی است در حال گذار و باید خود شرایط زوال خویش را فراهم سازد.
بنابراین آنچه طبقه ی کارگر می خواهد تصرف کند خود قدرت سیاسی است.
در مورد «ماشین قدرت» طبقه ی کارگر نمی خواهد آن را تصرف کند بلکه می خواهد آن را خرد کند و در هم شکند. کاری که عموما و همچون قاعده به وسیله ی انقلاب های قهرآمیز و مبارزات مسلحانه توده ای صورت می گیرد.
در مورد «دولت طبقه ی کارگر» این طبقه می خواهد آن را از درون فرایند تکامل مبارزه ی طبقاتی و خردکردن مقاومت هر گونه رهروی راه سرمایه داری و استثمار و ستمگری از یک سو و نیز رشد نیروهای مولد و فراوانی تولید مورد نیاز جامعه( وسایل تولید و وسائل مصرفی) به حدی که بتوان به دیدگاه اساسی کمونیستی از «هر کس به اندازه ی توان اش و به هر کس به قدر نیازش» جامه ی عمل پوشاند و بالاخره شرایطی که انجام امور خدماتی و اداری دولت کارهایی ساده گردد و نیز تولیدکننده گان به درجه ای از رشد برسند که خود توانایی اداره ی امور را به دست گیرند، به زوال کشاند.
این فراشد ساده نیست بلکه به سبب مبارزه ی طبقاتی درونی با دارودسته های رهرو سرمایه داری و نیز بیرونی با دولت های سرمایه داری امپریالیستی بسیار پیچیده و سخت و طاقت فرسا و زمان بر است. بسیاری از مشکلات که برای دولت های سوسیالیستی شوروی لنینی و استالینی و چین مائوئی پدید آمد از یک سو به سبب نوپا بودن چنین حکومت هایی و نبود تجربه ی کافی بوده و از سوی دیگر به سبب همین مقاومت های درونی در مبارزه ی طبقاتی داخلی بین طبقه ی کارگر که خواهان پیشرفت به سوی کمونیسم است و دارودسته های خواهان بازگشت به سرمایه داری و همچنین در محاصره بودن این دولت ها به وسیله ی دولت های سرمایه داری امپریالیستی و ... است. در چنین وضعیت هایی چنانکه دیده ایم بخش مهمی از انرژی انقلابیون کمونیست صرف همین مبارزات طبقاتی داخلی و خارجی شده است. امری که از یک سو مانع تحلیل رفتن حزب کمونیست و دولت سوسیالیستی شده است و از سوی دیگر موانع فراوانی در راه تمرکز بیشتر حزب و دولت به روی رشد نیروهای مولد و بالا بردن سطح رفاه جامعه ایجاد کرده است.      
اما دیدگاه مورد بحث با ساده انگاری پیش پاافتاده ای چنین نتیجه گیری می کند: چون «ماشین قدرت» بر اساس تقسیم جامعه به نخبگان و یا حکومت کنندگان و به مثابه ابزار سیطره و قهر طبقاتی بورژوازی بنا شده و نفس وجودش مبتنی بر استثمار و سلطه ی طبقاتی است( که البته بوده است)، پس درهم شکستن و خرد کردن «ماشین قدرت» و تصرف قدرت سیاسی به وسیله ی طبقه ی کارگر و استفاده از آن همچون ابزار برای سرکوب مقاومت استثمار کننده گان و رهروان راه سرمایه داری مجاز نیست!
«بدانید اگر ماشین قدرت را تصرف کردید ارگانی را تصرف کرده اید که نفس وجودش بیانگر مناسبات مبتنی بر استثمار و سلطه ی طبقاتی است و بنابراین سوسیالیسم شما نیز مناسبات مبتنی بر استثمار و سلطه ی طبقاتی خواهد بود!»
چنانکه می بینیم دولت بورژوازی و دولت های پرولتری هر دو یک کاسه می شوند. در بخش های آینده مقاله خواهیم دید که این دیدگاه ها که نادرست و شبه آنارشیستی و اپورتونیستی است چگونه در خدمت اکونومیسم و رفرمیسم مورد نظر در می آیند.
جدا شدن قدرت سیاسی از بدنه ی جامعه
سوم:در جامعه ی سوسیالیستی( و منظور ما جوامع سوسیالیستی مورد اشاره است نه جوامع رویزیونیستی- سرمایه داری) دولت و قدرت از بدنه ی جامعه جدا نمی شود و بیگانه با جامعه نمی شود بلکه با توجه به این که نماینده ی اکثریت یا بخش مهمی از جامعه است، پیوندی میان آن و جامعه وجود دارد. ما چنین پیوندی را هم در دوران رهبری لنین و استالین در شوروی می بینیم( با تمامی ایراداتی که به استالین در مورد تلاش در جهت حل مسائل از بالا و تکیه نکردن به توده ها در مبارزه ی طبقاتی جاری بین خط انقلابی استالینی و خط رویزیونیستی – ترتسکیستی وارد است) و هم در دوران رهبری مائو در چین.   
اما از  دیدگاه مورد بحث هیچ تفاوتی اساسی میان حکومت سوسیالیستی که لنین و استالین رهبران آن بودند با حکومت خروشچف و پس از وی برژنف و دیگر الیگارش ها در شوروی وجود ندارد. همچنین هیچ تفاوتی میان دورانی که مائوتسه دون رهبری حزب و حکومت سوسیالیستی چین را در دست داشت و چین زمانی که تنگ سیائو پین و شین پین رهبران حزب رویزیونیست شده ی آن بوده و هستند وجود ندارد.
افزون بر این ها هیچ تفاوتی بین وضع جنبش طبقه ی کارگر و توده ها و بخش های جامعه( زنان، جوانان، مذاهب و ملیت های زیرستم) در حکومت های انقلابی و واقعا سوسیالیستی و حکومت های رویزیونیستی - سرمایه داری وجود ندارد. اینها همه یک کاسه «سوسیالیستی» می شوند و همه هم با هم  با نام «دولتمداری» چهره ی یک «هیولا» را می یابند.(1)
به این ترتیب دولت در دوران لنین و استالین و مائوتسه دون «هیولا» است درست مانند دولت های تزارهای پیشین یا دولت هیتلر در امپریالیسم آلمان و یا دولت های امپریالیسم آمریکا و انگلستان و ایتالیا و نیز دولت های سرمایه داری خروشچف و تنگ سیائو پینگ.
بر این پایه این جریان ها در مورد رهبری لنین و به ویژه استالین در شوروی و رهبری مائو در چین درست همان نظراتی را تبلیغ و ترویج می کنند که دولت های بورژوایی و امپریالیستی از همان آغاز در مورد آنها تبلیغ می کردند. هیچ تفاوت اساسی بین نظرات اینان و آنچه بورژوازی امپریالیست در مورد حکومت های انقلابی- سوسیالیستی می گفت و تبلیغ می کرد وجود ندارد.
کدام دولت ها گفتند که سوسیالیست هستند؟ دولت های لنین و استالین و مائو و خروشچف و برژنف و کائوشسکو و فیدل کاسترو( راه کارگری ها در مورد کوبا به رهبری فیدل کاسترو نظرشان کمی«باز» می شود! و می گویند تنها دموکراسی اش کم بود)! اینها همه می گفتند سوسیالیست هستند و چون می گفتند سوسیالیست هستند پس ما هم تجارب همه ی آنها را به عنوان تجارب نظر و عمل سوسیالیسم پیشین« بلوک شرق»، « سوسیالیسم دولتی»( و «سوسیالیسم واقعا موجود» که برخی دیگر به کار می برند) می گیریم!
این از وجه سیاسی قضیه که در آن یک آش درهم جوش به نام « نظریه- عمل» می نشیند.
ملاک«دولت های رفاه»
مساله دیگر وضع عملی زندگی توده ها در این حکومت هاست. اینجا نیز وضع کارگران و دهقانان و توده های مردم در حکومت های سوسیالیستی واقعی مانند دوران لنین و استالین در شوروی و مائو در چین با وضع کارگران و زحمتکشان در شوروی سوسیال امپریالیسم خروشچف و برژنف و چین تنگ سیائو پین و زائو زیانگ و شی جین پینگ یکی می شود.
اگر ملاک تئوریک - سیاسی را حذف کنیم و صرفا ملاک«دولت های رفاه» و « ابزاررتق و فتق امورزیستی »زندگی کارگران و زحمتکشان و عامه ی را در نظر گیریم که چنان که خواهیم دید این حضرات «چپ اجتماعی» سنگ شکلی از آن را به سینه می زنند، شکلی که بر مبنای«خودمداری جامعه» استوار باشد و در نتیجه مبارزه ی جنبش های اجتماعی و رشد آنها و کوچک شدن دولت و تبدیل آن به «دولت حداقل» به حاکمان به اصطلاح تحمیل شود( این ظاهرا استراتژی آنها نیست و ما در مورد استراتژی آنها جداگانه در بخش های آینده صحبت می کنیم)، این دولت ها اگر مقایسه با دوران پیش از آن یعنی روسیه تزاری و چین پیش از 1949 در میان باشد، تغییراتی اساسی در زندگی اقتصادی و اجتماعی آنها ایجاد کردند. برای نمونه مقایسه کنیم وضع کلی مادی و رفاه کارگران و کشاورزان و دیگر زحمتکشان را در شوروی استالینی با وضع در دوران روسیه تزاری و یا وضع کارگران و دهقانان چین را در دوران رهبری مائو با دوران پیش از انقلاب 1949.
برگردیم به مساله ی ادعاها:
به روشنی می توان دید که این تجربه به هیچ وجه یکسان نبوده که با یک انتقاد کلی روبرو گردد. «ادعاهای» لنین و استالین با ادعاهای خروشچف و برژنف تفاوتی اساسی و کیفی داشت. یکی مارکسیستی و انقلابی بود و انقلابی عمل کرد و دیگر رویزیونیستی بود و رویزیونیستی عمل کرد. یکی تلاش کرد سوسیالیسم را در عقب مانده ترین کشور اروپا به پا کند و طی این کار موفق شد پیروزی های بزرگی به دست آورد و دیگری بر عکس در جهت تخریب سوسیالیسم و برقراری سرمایه داری عمل کرد و نتیجه ی حکومت پوشالی وی فروپاشی و سقوطی هولناک بود.
نتایج حکومت های لنین و استالین تبدیل روسیه ی عقب مانده ی تزاری به شوروی انقلابی و سوسیالیستی ای بود که در جنگ جهانی توانست مقابل امپریالیسم آلمان چنان مقاومت افسانه واری از خود نشان دهد و این امپریالیسم را به عقب رانده و شکست نهایی را به آن تحمیل کند. پس از جنگ جهانی دوم نیز شوروی توانست به یک قدرت بزرگ سیاسی و اقتصادی و نظامی جهانی تبدیل شود.
 در واقع سطح تکنولوژی و ابزار تولید شوروی استالینی در پایان جنگ جهانی دوم تفاوت چندانی با بسیاری از کشورهای پیشرفته ی غربی نداشت و این کشور بیشتر در دورانی که خروشچف و برژنف زمامداران سوسیال- امپریالیسم شوروی بودند به ویژه در امور تکنولوژی تولید وسایل تولید و تولید کالاهای مصرفی به شدت عقب افتاد و یکی از علل مهم آن هم کور کردن تمامی استعدادهای تولیدی بود که در زمان استالین فعال بودند.
 از سوی دیگر می دانیم که آنچه به عنوان «دولت های رفاه» در کشورهای امپریالیستی غربی برقرار شد جدا از پاسخ به بحران اقتصادی داخلی این کشورها، آن وضعیت سیاسی و اقتصادی ای بود که کارگران و زحمتکشان شوروی و برخی دیگر از کشورهای سوسیالیستی داشتند و برای پیشگیری از رشد گرایش ها انقلابی در طبقه ی کارگر این کشورها.
در مورد وضع سیاسی نیز جناح کمونیستی حزب به رهبری استالین با جناح های فرصت طلب ترتسکیستی و بوخارینی مقابله می کرد و نه با توده های کارگر و کشاورز و اگر هم تبلیغاتی می شود بیشتر در همان موارد است. می توان به برخوردهای جناح استالین به جناح های اپورتونیستی و رویزیونیستی و نیز عدم تفکیک تضادهای درون خلق با ضد خلق انتقاد داشت( چنانکه مائو به ویژه پس از پیروزی انقلاب چین این انتقادات را ادامه داد و رسالات گوناگونی در نقد سیاست های دوران استالین و اشتباهات و گرایش های نادرست در سیاست و فرهنگ و اقتصاد شوروی استالینی نوشت) اما این انتقادات در حد وحدودی نبوده نیست که بتواند سایه ای بر اقدامات انقلابی و مثبت استالین و نقش وی در تداوم حکومت سوسیالیستی شوروی و حکومت کارگران و زحمتکشان بیندازد.  
این در مورد خروشچف به گونه ای دیگری می شود. خروشچف سکوت قبرستانی بر شوروی حاکم کرد و دستگاه پلیسی وی اگر صرفا وضع داخلی را در نظر گیریم، نه علیه جناح های دیگر بورژوازی در حزب که در مجموع متحد بودند، بلکه علیه جریان های انقلابی و توده های کارگر و زحمتکش شوروی بود.
همین امر در مورد چین نیز راست در می آید و این کشور طی بیست و پنج سال توانست از یک کشور عقب مانده به یک کشور متوسط تبدیل شود و این باید با در نظرگرفتن این مساله صورت گیرد که در چین مدت 25 سال جنگ ( از 1926 تا 1949) وجود داشت و نیز در دوران مائو با توجه به اهمیتی که مائو و مائوئیست ها به مبارزه ی طبقاتی می دادند و شعار مشهورشان «انقلاب را دریابید و تولید را بالا ببرید»، مبارزه ی طبقاتی در شهرها و روستاها در جریان بود که بزرگ ترین آن خود انقلاب بزرگ فرهنگی- پرولتاریایی بود. امری که در دوران رویزیونیست ها به کلی تغییر کرد. آنها مبارزه طبقاتی را حذف کردند و صرفا به رشد نیروهای مولد و آن هم با رشد سرمایه داری داخلی و اجازه دادن به سرمایه های امپریالیستی برای چاپیدن طبقه ی کارگر چین، چسبیدند.
غارت امپریالیستی و تفاوت حکومت استالین و مائو در مورد روابط با دیگر کشورها
در عین حال باید در نظر داشت که نه شوروی لنینی و استالینی و نه چین مائوئی هرگز مانند کشورهای امپریالیستی غرب دست به غارت و تاراج موادخام و نیروی کار و زندگی توده های کشورهای زیرسلطه در سطح سه قاره آسیا و افریقا و آمریکای مرکزی و جنوبی نمی زدند. آنها روی پای خود بودند و جز اینکه غارتگری نمی کردند در مجموع( با در نظر گرفتن برخی اشتباهات و سیاست های نادرست خواه از جانب استالین و خواه از جانب جناح ها اپورتونیستی در حزب کمونیست چین) تا آنجا که کاری از ایشان بر می آمد، برای مبارزات کشورهای دیگر علیه امپریالیسم و سرمایه داری می کردند. در مورد چین این نیز باید در نظر گرفته شود که پس از آغاز مبارزات مائو و مائوئیست های چینی علیه خروشچف، وی کارشناسان شوروی را از چین فراخواند و با تجمع نیروهای نظامی در مرزهای چین بیش از پیش این کشور را به سمت نظامی گری سوق داد و جریان اپورتونیستی دارای گرایش به غرب را تقویت کرد. 
درباره ی «راستی آزمایی»
راستی چه کسانی این راستی آزمایی را در مورد این تجارب صورت دادند؟
 اگر صحبت بر سر کمونیست ها باشد که در مورد شوروی لنین و استالین تحقیقات بسیاری به وسیله ی جریان انقلابی مارکسیستی- لنینیستی و همچنین مائوئیستی صورت گرفته و کتاب های بسیاری نوشته شده است. و نیز تجارب این دولت ها در دوران برقراری سوسیالیسم در چین مائو و به ویژه در دهه ی شصت( و در مورد تجارب انقلابیون چین در مبارزات طبقاتی در چین نیز پس از انقلاب فرهنگی) مورد ارزیابی و نقد و بررسی قرار گرفته است. این ارزیابی ها و راستی آزمایی ها به هیچ وجه به این نتیجه نینجامیده است که مشکل این حکومت ها«دولت های اتوریتر» بوده اند. نمونه های مشهور این ارزیابی ها جز کتاب های بتلهایم در مورد شوروی( دو جلد نخست) و نیز کتاب چین پس از مائوی وی که همه به فارسی ترجمه شده اند ارزیابی های مداوم مائو و مائوئیست های چینی از تجربه ی شوروی خواه در مجموعه ی نه تفسیر و کتاب درباره ی اقتصاد شوروی مائو و همچنین از تجربه ی خودشان پس از پیروزی انقلاب بود.در عین حال در تجربه شوروی استالینی چنانکه مائو نقد می کرد مساله فقدان یاری گرفتن از جنبش توده ها علیه ترتسکیست ها و رویزیونیست ها در مبارزات طبقاتی داخلی بود و نه وجود تضاد بین دو جناح انقلابی و اپورتونیستی و یا «دولت اتوریتر». واکنش طبقه ی کارگر و کشاورزان و دیگر طبقات خلقی شوروی را هم در زمان استالین خواه در طی دهه ی بیست و سی و خواه در جنگ جهانی دوم و در دفاع از استالینگراد دیده ایم. در مورد چین نیز در انقلاب فرهنگی توده های کارگر و دهقان و دانشجو پشتیبان جریان مائوئیستی در حزب و دولت بودند و نه پشتیبان خط رویزیونیستی – بورژوایی.
و اما راستی آزمایی در مورد دولت های رویزیونیستی خروشچف و برژنف:
 اسناد موجود جنبش بین المللی کمونیستی نشان می دهند که تمامی سال های بعد از کودتای خروشچف در مورد نظرات تئوریک- سیاسی خروشچف و جناح اش و تغییراتی که وی در اقتصاد و سیاست و فرهنگ شوروی صورت داد و نظامی که در شوروی بنا کرد و نیز روابطی که وی با کشورهای دیگر امپریالیستی و زیرسلطه برقرار کرد بحث و مشاجره شد و این نظرات و اعمال مورد بررسی و نقد و افشای کمونیست ها قرار گرفت.
امری که در نهایت موجب گسست های فراوان درون احزاب کمونیست و بین آنها شد. بزرگترین گسست به وسیله ی مائوتسه دون صورت گرفت و دو جریان مارکسیستی- لنینیستی- مائوئیستی انقلابی و جریان رویزیونیستی - خروشچفیستی به وجود آمد.
حال گروه هایی با عبارت« سوسیالیسم واقعا موجود» عامدانه همه چیز را از 1917 تا 1989 یک کاسه کرده و تمامی مباحث مربوط به دو دوره ی تاریخی به گونه ای کیفی متمایز را به کلی از قلم می اندازند و نام این را«راستی آزمایی» می گذارند.
دیدگاهی به ظاهر آنارشیستی و «رادیکال» و در واقع رویزیونیستی و رفرمیستی
چنانکه می بینیم یک خلط رویزیونیستی به عمل می آید و هر گونه تصرف قدرت سیاسی تصرف «ماشین دولت»ی و بنابراین اشتباه و «به سبک بورژوایی» به شمار می آید و برعکس تصرف نکردن قدرت سیاسی و به خدمت نگرفتن آن در خدمت اهداف طبقه ی کارگر درست و اصولی نموده می شود.
به این ترتیب و این گونه که از ظواهر پیداست این حضرات پشت یک نظر« شبه آنارشیستی» یا با رنگ و بوی آنارشیستی پنهان شده اند تا خود را«رادیکال» جلوه دهند و اپورتونیسم و رویزیونیسم رسوای خود را مخفی کنند.
می گوییم شبه آنارشیستی زیرا این ها برخلاف آنارشیست های اصیل خواهان درهم شکستن و خرد کردن دولت و «ملغی کردن آن در همان فردای انقلاب» نیستند، بلکه می خواهند آن را به مرور و با رشد «خودگردانی جامعه» کوچک کنند!
آنارشیست ها ممکن است گاه انقلابی باشند اما چنانکه خواهیم دید این ها یعنی«چپ های اجتماعی» و «سوسیالیسم دمکراتیک» شان در ماهیت امر نمی توانند جز اکونومیست و رفرمیست چیز دیگری باشند.
این ها کدام گروه ها و احزاب بودند؟
در واقع بیشتر گروه ها و احزابی که از « سوسیالیسم واقعا موجود» حرف می زنند و این آش شلم شوربا را درست می کنند( توده ای- اکثریتی ها، راه کارگری ها و گروه های همسو) آنهایی هستند که تا آخرین لحظه ی فروپاشی سوسیال امپریالیسم شوروی در دهه ی هشتاد آن را «سوسیالیستی» می خواندند و مجیز گوی حکومت های خروشچف و برژنف و جانشینان بعدیشان و نیز احزاب رویزیونیست در قدرت در اروپای شرقی و کشورهای زیرسلطه ( کوبا و ویتنام...) و از نظر خودشان « اردوگاه سوسیالیسم» بوده و تمامی دشنام های خود را نثار جبهه ی انقلابی مارکسیستی- لنینیستی –مائوئیستی در سطح جهان می کردند.
این گروه ها همان هایی هستند که در زمانی که مائو و حزب کمونیست چین( و به همراه  آن در آن دوره حزب کار آلبانی) از نظریات خروشچف درباره ی استالین و در واقع فحاشی های فردی بی مقدار و زبون به یک انقلابی کمونیست بزرگ، و نیز برنامه های وی در امور اقتصاد و سیاست و حزب و ... دفاع می کردند و در جبهه ی وی قرار گرفتند و یا حتی اگر انتقادی به وی داشتند نظامی اقتصادی ای را که وی دنبال کرد را نه سرمایه داری بلکه سوسیالیسم می دانستند .
 اما پس از فروپاشی سرمایه داری دولتی در شوروی و بی تکیه گاه و یاور شدن شان و رفتن برخی از آنها به شوروی و مدتی زندگی کردن در آنجا، یک باره صد و هشتاد درجه چرخش کرده و دوغ و دوشاب را یکی کرده و با «سوسیالیسم واقعا موجود» خیال خود را بابت گذشته راحت کردند. این جز ریاکارترین و حقیرترین نوع اپورتونیسم نبود. 
پس از آن نیز زیر تاثیر گرایش های اپورتونیستی و رویزیونیستی تازه پدیدآمده در غرب( در نتیجه رسوا شدن احزاب رویزیونیست در کشورهای اروپایی به ویژه احزاب فرانسه و اسپانیا و ایتالیا و پرتغال) به یکباره فیل شان هوای هندوستان کرد و این بار تمامی دورانی را که واقعا دولت های سوسیالیستی برقرار بود با دورانی که دولت رویزیونیستی- سرمایه داری در این کشورها برقرار بود یکی کرده و با نام  «اردوگاه شرق» و« سوسیالیسم واقعا موجود» برائت خود را از آن اعلام کردند.
حال دیگر تمامی این تجارب زیر نام «سوسیالیسم دولتی»به نقد کشیده می شد و تمامی تفاوت های رهبران و احزاب این کشورها و نظرات و برنامه ها و اشکال دولت داری آنها را از نظر انداخته و همه یک کاسه می شدند. دلیل این امر تنها این نبود که این دارودسته های فرصت طلب می خواستند حساب مثلا «چپ اجتماعی» و «سوسیالیسم دموکراتیک» و یا « دموکراسی مشارکتی» خود را از حساب کل مثلا « سوسیالیسم دولتی» جدا کنند بلکه در عین حال و مهم تر این بود که می خواستند آنچه تفاوت واقعی بین این دو گونه دولت ها بود از نظر انداخته شده و در نتیجه آنچه در مارکسیسم زیر نام تضاد مارکسیسم با اپورتونیسم و ورویزیونیسم پدید آمده بود به قعر تاریکی فرورفته و به باد فراموشی سپرده شود. از دیدگاه« سوسیالیسم واقعا موجود» دیگر نه مارکسیسم و لنینیسم و مائوئیسم معنا دارد و نه رویزیونیسم. با این عبارت همه محو شده اند و جای خود را به جریانی «ناقد»( همین دارودسته های «سوسیالیسم دموکراتیک» و «چپ اجتماعی» داده اند.
اینک ما با جریانی «تر و تازه» روبروییم که کل گذشته را با « سوسیالیسم دولتی» و « حزب – دولت» ماست مالی می کند و خود را جدا از این گذشته، بر فراز این گذشته و نوع دیگری از «چپ» و البته «چپ رادیکال» می نمایاند که نه ربطی آنچنانی به مارکس و مارکسیسم دارد و نه به تمامی تجارب پس از آن.       
هرمز دامان
نیمه ی دوم آبان 1405
 
یادداشت
1-             درباره ی «هیولا» خواندن دولت های سوسیالیستی- انقلابی
مواردی از این هیولا خواندن به حکومت ولایت فقیه بر می گردد اما خواهیم دید که هیولا نامیدن دولت تنها به این دولت و یا حکومت های بورژوایی محدود نمی شود و دولت های سوسیالیستی را نیز در بر می گیرد.
در مورد حکومت ولایت فقیه
«او آمده است به شیوه‌ی خاص خود در خدمت نجات سیستمی قرار بگیرد که از سوی اکثریت بزرگی از جامعه و جنبش‌های اجتماعی و مطالباتی متهم است که هم‌چون هیولایی برآمده از ترکیب رسوبات پیشامدرن با مناسبات سرمایه‌داری جهان امروز و برپاکردن معجونی از آن‌ها و یک اقتصاد سیاسی سراپا گندیده،...»
«آن‌چه که این دو سنخ از کرنشگران هیچ‌گاه قرار نیست بفهمند ماهیت و واقعیت نظم هیولاوار موجود است.»
«منبع تغذیه و پروارشدن یک موجود انگلی و هیولاوش چیزی جز مکیدن شیره‌ی جان پیکره‌ی جامعه تا آخرین رمق ممکن نیست، که هم اکنون نسبت آن‌دو وارد تنش‌های مربوط به ماندن و نماندن در محدوده‌‌های نهایی خویش است.»
از مقاله‌ی جنبش‌های اجتماعی-طبقاتی، شیفت پارادایم دولت‌های اجتماعی تراز نوین، و ابداع سیاست بدیل!
20 دسامبر 2018
درباره ی حکومت های انقلابی که می تواند شامل حکومت های سوسیالیستی نیز بشود
«گرچه جوامع بشری ناگزیرشده اند در فقدان بلوغ و توان لازم برای خودگرانی و خودمدیرتی و گردش چرخ زندگی، علیرغم شورش ها و مبارزات بی وقفه ای که علیه نیروئی مشرف برخود به نام دولت های مستقر انجام داده اند و چه بسا حتی آن را برانداخته اند؛ اما پس از براندازی آن را به عنوان دولت خودی، در شکل و شمایل جدید حتی با ابعادی هیولائی تر بازتولید کرده اند.»
«در تجربه های گذشته، جنبش ها حتی اگر قادر به تصرف دولت هم شده اند، دولت را به شکل هیولائی قدرقدرت (لویاتان واقعی) و مشرف بر خود و جامعه بازتولیدکرده اند که سرانجام تلخ آن ها را همه می دانیم.»
از مقاله ی جنبش های جدید حامل چه پارادایمی هستند؟
 14 مه 2012 – تاکیدها از ماست.
«برای این جنبش ها هدف، تسخیر و تصرف ماشین هیولائی دولت و قدرت سیاسی ( این ابزارهای بورژوائی سلطه) نیست. وجود دولت براساس تقسیم جامعه به نخبگان و یا حکومت کنندگان و حکومت شوندگان، وبه مثابه ابزارسیطره و قهرطبقاتی بورژوازی بناشده و نفس وجودش بیانگرمناسبات مبتنی براستثمار و سلطه طبقاتی است.»
موضع به اصطلاح فوق رادیکال«چپ اجتماعی» درباره ی دولت اما چنانکه خواهیم دید«شبه چپ» و در عمل اکونومیستی و رفرمیستی. 

هیچ نظری موجود نیست:

ارسال یک نظر