گزارش از کانون حقوق بشر ایران
اعدام محمدعارف شه‌بخش، زندانی سیاسی بلوچ؛ ۵۲ روز بی‌خبری خانواده پس از بازداشت
اعدام محمدعارف شه‌بخش، زندانی سیاسی بلوچ؛ ۵۲ روز بی‌خبری خانواده پس از بازداشت
جزئیات
تازه‌ای از پرونده محمدعارف شه‌بخش، زندانی سیاسی بلوچ اعدام‌شده در ۱۶ آبان‌ماه ۱۴۰۵،
منتشر شده است. این شهروند ۲۷ ساله
در شهریورماه ۱۴۰۳ توسط نیروهای اداره اطلاعات بازداشت شد و خانواده‌اش به مدت ۵۲ روز از محل نگهداری و سرنوشت او بی‌اطلاع بودند. اعدام وی در
ارتباط با اتهامات سیاسی و امنیتی و در شرایط تشدید برخوردهای امنیتی در سیستان و
بلوچستان، نگرانی درباره استفاده تلافی‌جویانه از مجازات اعدام را افزایش داده است
کانون
حقوق بشر ایران، شنبه ۱۶ آبان‌ماه
۱۴۰۵
حکم
اعدام محمدعارف شه‌بخش، زندانی سیاسی بلوچ اهل زاهدان، بامداد شنبه ۱۶ آبان‌ماه اجرا شد. دستگاه قضایی او را به اتهامات «بغی» و
«محاربه» در ارتباط با حمله مسلحانه به پاسگاه قلعه‌بید شهرستان خاش محکوم کرده
بود.
اطلاعات
تازه درباره این پرونده نشان می‌دهد که محمدعارف شه‌بخش از زمان بازداشت در
شهریورماه ۱۴۰۳، دوره‌ای طولانی از بی‌خبری خانواده و ابهام درباره شرایط
نگهداری را پشت سر گذاشته بود.
بازداشت
محمدعارف شه‌بخش در مسیر زاهدان به ایرانشهر
محمدعارف
شه‌بخش، حدوداً ۲۷ ساله، فرزند اکبر و اهل روستای قلعه‌بید از توابع زاهدان بود.
بر
اساس اطلاعات دریافتی، او روز ۸
شهریورماه ۱۴۰۳، هنگامی که قصد سفر به ایرانشهر را داشت، پس از خروج از شهر
زاهدان توسط نیروهای اداره اطلاعات بازداشت شد.
مأموران
پس از بازداشت، وی را به مکانی نامعلوم منتقل کردند.
خانواده
این زندانی سیاسی بلوچ در نخستین هفته‌های بازداشت، به مدت ۵۲ روز از وضعیت، محل نگهداری و شرایط جسمی او بی‌اطلاع بودند.
این
دوره طولانی بی‌خبری، نگرانی درباره دسترسی محمدعارف شه‌بخش به حقوق قانونی و
وضعیت او در دوران بازجویی را افزایش می‌دهد.
اعدام
با اتهامات سیاسی و امنیتی مرتبط با پاسگاه قلعه‌بید
دستگاه
قضایی اعلام کرده است که محمدعارف شه‌بخش به اتهام مشارکت در حمله مسلحانه به
پاسگاه انتظامی قلعه‌بید در شهرستان خاش محاکمه و به اعدام محکوم شده بود.
بر
اساس ادعای مقام‌های قضایی، این حمله به کشته و زخمی‌شدن شماری از مأموران انتظامی
منجر شد.
مقام‌های
قضایی همچنین مدعی ارتباط او با گروه جیش‌العدل شده‌اند. این اتهامات، روایت رسمی
دستگاه قضایی است و اطلاعات مستقلی درباره مستندات محکومیت یا دفاعیات متهم منتشر
نشده است.
طبق
گزارش رسمی، تحقیقات ابتدا در دادسرای ایرانشهر آغاز شد و سپس به شعبه ششم بازپرسی
دادسرای زاهدان انتقال یافت.
۵۲ روز بی‌خبری و ابهام درباره روند دادرسی
بازداشت
محمدعارف شه‌بخش در مسیر سفر و بی‌اطلاعی ۵۲روزه
خانواده، از مهم‌ترین موضوعات تازه مطرح‌شده درباره این پرونده است.
درباره
امکان دسترسی او به وکیل انتخابی، شرایط بازجویی، نحوه اخذ اظهارات و چگونگی
رسیدگی دادگاه اطلاعات کافی منتشر نشده است.
گزارش
رسمی اجرای حکم نیز جزئیات مشخصی درباره زمان برگزاری دادگاه و دفاعیات این زندانی
ارائه نکرده است.
با توجه به اجرای مجازات مرگ، شفافیت درباره این موارد برای ارزیابی رعایت الزامات دادرسی عادلانه اهمیت اساسی دارد.
عبدالجلیل شه‌بخش اعدام شد؛ ابهام کامل در روند بازداشت، دادگاه و دادرسی
اعدام
زندانیان سیاسی بلوچ و نگرانی از اقدامات تلافی‌جویانه
اعدام
محمدعارف شه‌بخش در بستر تنش‌های امنیتی و برخوردهای حکومت با مخالفان در سیستان و
بلوچستان صورت گرفته است.
پیش‌تر
نیز زندانیان بلوچ دیگری با اتهامات سیاسی و امنیتی اعدام شده‌اند؛ از جمله
عبدالجلیل شه‌بخش که حکم اعدام او در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ اجرا شد.
در
چنین شرایطی، این نگرانی مطرح است که اعدام زندانیان سیاسی بلوچ به ابزاری برای
ایجاد هراس و پاسخ تلافی‌جویانه به مقاومت و اعتراضات مردم سیستان و بلوچستان در
برابر نیروهای سرکوبگر تبدیل شود.
بااین‌حال،
برای اثبات انگیزه تلافی‌جویانه در پرونده مشخص محمدعارف شه‌بخش، شواهد مستقل درباره
هدف تصمیم‌گیرندگان قضایی و امنیتی ضروری است.
بررسی
حقوقی پرونده محمدعارف شه‌بخش بر اساس قوانین داخلی
قوانین
دیکتاتوری حاکم بر ایران به‌دلیل محدودکردن حقوق انسان‌ها و مغایرت با موازین
دادرسی عادلانه همواره مورد انتقاد بوده‌اند. بررسی این پرونده به معنای تأیید این
قوانین نیست، بلکه برای نشان‌دادن رعایت‌نشدن حتی همین مقررات است.
ابهامات
حقوقی پرونده
بی‌خبری
۵۲روزه خانواده، نامشخص‌بودن وضعیت دسترسی به وکیل و
انتشارنیافتن دفاعیات متهم، از ابهامات مهم پرونده است.
مواد
قانونی مرتبط
اصول ۳۲، ۳۵ و ۳۷ قانون اساسی به اطلاع از اتهام، حق وکیل و اصل برائت مربوط می‌شوند.
ماده ۵۰ قانون آیین دادرسی کیفری نیز حق اطلاع‌رسانی به خانواده را
پیش‌بینی کرده است.
موارد نقض قانون
محرومیت
طولانی خانواده از اطلاع درباره بازداشت و نبود شفافیت قضایی، نگرانی درباره رعایت
حقوق دفاعی را افزایش می‌دهد.
بررسی
پرونده از منظر حقوق بشر
مواد ۳، ۹، ۱۰ و ۱۱ اعلامیه جهانی حقوق
بشر بر حق حیات، منع بازداشت خودسرانه، دادرسی عادلانه و اصل برائت
تأکید دارند.
همچنین
مواد ۶، ۹ و ۱۴ میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی تضمین‌های ویژه‌ای درباره
حق حیات و رسیدگی قضایی مقرر می‌کنند.
اجرای حکم اعدام در پرونده‌ای با ابهامات جدی درباره شرایط بازداشت و دادرسی، نگرانی درباره رعایت این تضمین‌ها را برجسته می‌کند
گزارش
های دیگر از اعدام محمد عارف شه‌بخش
محمدعارف شه‌بخش، جوان ۲۵ ساله بلوچ اهل قلعه‌بید، روز ۸ شهریور ۱۴۰۳ در مسیر خاش به ایرانشهر توسط نیروهای امنیتی بازداشت شد.
خانواده‌اش تا ۲۴ روز از محل نگهداری و سرنوشت او بی‌خبر بودند.
قوه قضاییه او را به مشارکت در حمله مسلحانه به پاسگاه قلعه‌بید متهم کرد و با اتهامات «بغی» و
«محاربه» به اعدام محکوم کرد.
با این حال، جزئیات محاکمه، نحوه دسترسی او به وکیل و چگونگی بررسی حکم در دیوان عالی کشور به‌طور
شفاف منتشر نشده است؛ ابهاماتی جدی درباره رعایت حق دفاع و دادرسی عادلانه.
حامد شه‌بخش، برادر بزرگ‌تر محمدعارف، نیز تنها ۱۵ روز پیش از بازداشت او، در پرونده‌ای جداگانه
اعدام شده بود.
بامداد شنبه ۱۶ آبان ۱۴۰۵، پس از ۸۰۰ روز بازداشت، حکم اعدام محمدعارف نیز به اجرا درآمد.
دو برادر از یک خانواده بلوچ اعدام شدند، در حالی که پرسش‌های اساسی درباره روند رسیدگی قضایی به
پرونده محمدعارف همچنان بی‌پاسخ مانده است
***
قوه
قضاییه ایران حکم اعدام محمدعارف شه‌بخش، شهروند بلوچ، را به اتهام «بغی» و
«محاربه» در ارتباط با حمله مسلحانه به یک پاسگاه نظامی در استان سیستان و
بلوچستان اجرا کرد. هم‌زمان، «شبکه اسناد حقوق بشر بلوچستان» از بی‌خبری 52 روزه
خانواده او پس از بازداشت و ابهام درباره روند رسیدگی قضایی به پرونده خبر داد.
خبرگزاری
«میزان»، وابسته به قوه قضاییه ایران شنبه 16 آبان مدعی شد محمدعارف شه‌بخش با
گروه «جیش‌العدل» ارتباط داشته و در حمله مسلحانه به پاسگاه «قلعه‌بید» منطقه
زاهدان نقش داشته است.
قوه
قضاییه ایران اعلام کرد نیروهای امنیتی پس از حمله، شه‌بخش را به‌عنوان یکی از
متهمان اصلی شناسایی و بازداشت کردند.
شبکه
اسناد حقوق بشر بلوچستان گزارش داد محمدعارف شه‌بخش، حدود 27 ساله و اهل روستای
قلعه‌بید در استان سیستان و بلوچستان، هشتم شهریور 1403 هنگام سفر از زاهدان به
ایرانشهر بازداشت شد.
بنابه
اعلام این نهاد خبری که در زمینه حقوق بشر فعال است، نیروهای اداره اطلاعات پس از
خروج شه‌بخش از زاهدان او را بازداشت کردند. خانواده شه‌بخش تا 52 روز پس از
بازداشت از وضعیت و محل نگهداری او بی‌اطلاع بودند و پیگیری‌های خانواده نیز به
نتیجه نرسیده بود.
شبکه
اسناد حقوق بشر بلوچستان اضافه کرد نیروهای امنیتی، شه‌بخش را به مشارکت در حمله
26 مرداد 1403 به پاسگاه قلعه‌بید متهم کرده بودند.
گروه
جیش‌العدل در همان زمان با انتشار بیانیه‌ای مسئولیت این حمله را بر عهده گرفت.
حکومت ایران این گروه را تروریستی می‌داند. آمریکا نیز جیش‌العدل را در فهرست گروه‌های
تروریستی خود قرار داده است.
شبکه
اسناد حقوق بشر بلوچستان اعلام کرد قوه قضاییه ایران در گزارش خود مدارک یا شواهد
قابل بررسی برای اثبات نقش شه‌بخش در حمله به پاسگاه قلعه‌بید منتشر نکرده است.
اگرچه
نهاد قضایی ایران اعلام کرده اظهارات متهم و مستندات موجود در پرونده را بررسی
کرده است، در گزارش میزان جزئیاتی درباره محتوای این مدارک، زمان برگزاری جلسات
دادگاه، دفاعیات شه‌بخش و دسترسی او به وکیل انتخابی ارائه نشده است.
شبکه
اسناد حقوق بشر بلوچستان همچنین گزارش داد حامد شه‌بخش، برادر بزرگ‌تر محمدعارف،
24 مرداد 1403 در جریان پرونده‌ای جداگانه با اتهامات مرتبط با جرایم مواد مخدر در
زندان بم اعدام شده بود.
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر