The twelfth day of protests
از
بازار تا خیابان؛ روز دوازدهم اعتراضات با اعتصاب گسترده، «خاموشی دیجیتال» و
افزایش بازداشتها
خبرگزاری هرانا –
اعتراضات سراسری ایران در روز دوازدهم، پنجشنبه ۱۸ دی ۱۴۰۴، در حالی ادامه یافت که بنا بر گزارشهای جمعآوریشده،
تجمعها و کنشهای اعتراضی دستکم در ۴۶ شهر از ۲۱ استان جریان داشت و همزمان، موجی از اعتصاب و تعطیلی بازارها بهویژه
در مناطق کردنشین گزارش شد؛ بهگونهای که از پیوستن دهها شهر در چهار استان
کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام به اعتصاب سخن رفته است.
اعتراضات جاری از ۷ دی و در امتداد نارضایتیهای انباشته اجتماعی و
اقتصادی آغاز شد و بهتدریج از محورهای صنفی-بازاری به کنشهای خیابانی و سپس به
عرصههای دانشگاهی گسترش یافت. تداوم فشارهای معیشتی، کاهش توان خرید، و احساس بیپاسخماندن
مطالبات عمومی، در کنار شکاف عمیق بیاعتمادی نسبت به سازوکارهای رسمی پاسخگویی،
از زمینههای اصلی شکلگیری این موج اعتراضی توصیف شده است.
گزارشهای جمعآوریشده
از منابع مختلف حاکی است که در روز دوازدهم اعتراضات، تجمعها و کنشهای اعتراضی
دستکم در ۴۶ شهر از ۲۱ استان ادامه داشته.
بر اساس دادههای بهروزرسانیشده،
تا پایان روز دوازدهم اعتراضات دستکم ۴۲ نفر جان خود را از دست دادهاند. این آمار شامل:
·
۸ نیروی
امنیتی–نظامی
·
۵ کودک-نوجوان
(زیر ۱۸ سال)
است. حضور کودکان در
میان جانباختگان، بار دیگر نگرانیهای جدی نسبت به نحوه مواجهه نیروهای امنیتی با
اعتراضات و رعایت اصل تناسب در استفاده از زور را برجسته کرده است.
بر اساس دادههای
تجمیعی، تا این لحظه ۳۴ دانشگاه در جریان اعتراضات مشارکت داشتهاند و مجموعاً ۴۶ تجمع در محیطهای دانشگاهی برگزار شده است. با
این حال، امروز گزارشی از برگزاری تجمع در دانشگاهها مخابره نشد.
در روز دوازدهم
اعتراضات، شیوههای کنش اعتراضی همچنان متنوع باقی ماند. تجمعات خیابانی و حضور
اعتراضی در مراکز شهری در کنار اعتصاب و تعطیلی بازار در شماری از شهرها، از مهمترین
اشکال بروز اعتراض بود. تداوم این الگو—بهویژه در ساعات شب و در شرایطی که در
برخی نقاط اختلال یا قطع اینترنت و نیز خاموشی گزارش شد—نشان میدهد اعتراضات
صرفاً به یک شکل ثابت محدود نشده و در قالبهای متفاوت خود را بازتولید میکند.
بر اساس دادههای جمعآوریشده،
امروز دستکم ۶۰ بازداشت دیگر گزارش یا احراز هویت شد و در
نتیجه، شمار بازداشتشدگان در ۱۲ روز اخیر به بیش از ۲٬۲۷۷ نفر رسید؛ با این حال، با توجه به محدودیتهای
دسترسی به اطلاعات میدانی و گزارشهای ناقص از برخی مناطق، احتمال میرود رقم
واقعی بازداشتها بسیار بالاتر از این مقدار باشد. همچنین در همین بازه، گزارش شده
است که ۴۵ مورد اعتراف اجباری از بازداشتشدگان پخش شده
است. در میان بازداشتشدگان، دستکم ۴۸ نفر دانشجو و ۱۶۶ نفر زیر ۱۸ سال ثبت شدهاند.
در کنار برخوردهای
میدانی، گزارشهای روز دوازدهم از گسترش فشارهای امنیتی و کنترلی خارج از خیابان
حکایت دارد؛ فشارهایی که از تهدیدهای رسانهای و عملیات روانی تا ابزارهای قضایی،
تماسهای تلفنی، پیامک و احضارهای غیررسمی را در بر میگیرد و هدف آن، مهار روایتسازی،
جلوگیری از تداوم اعتراضات، و کنترل حلقههای صنفی و رسانهای عنوان شده است.
در دوازدهمین شب اعتراضها
گزارش شد که اینترنت بهصورت سراسری قطع شده و نتبلاکس نیز این وضعیت را بهعنوان
قطع گسترده اینترنت تأیید کرده است. در گزارشهای تکمیلی، نتبلاکس هشدار داده که
تهران و برخی شهرهای دیگر در حال ورود به وضعیت «خاموشی دیجیتال» هستند و همچنین
از قطع کامل اینترنت در استان کرمانشاه خبر داده است. در همین چارچوب، گزارش شده
که در پنجشنبه ۱۸ دی نیز در شمار زیادی از شهرها اختلال، کندی
شدید و قطعووصلهای مکرر ادامه داشته است.
روز دوازدهم اعتراضات،
در کنار تجمعهای خیابانی، گسترش کمسابقه اعتصابها و تعطیلی بازارها گزارش شده
است؛ الگویی که از روزهای ابتدایی (با آغاز اعتراضات در ۷ دی و گزارشهایی از تجمع یا اعتراض بخشی از
مغازهداران در بازار تهران) شکل گرفت و سپس با سرعت به شهرهای متعدد گسترش یافت.
در این روز، اعتصاب در بسیاری از نقاط بهصورت بستن مغازهها، تعطیلی بازارها و
پیوستن کسبه به اعتراضات خیابانی گزارش شده است.
گزارشها حاکی از
اعتصاب گسترده مناطق کرد و لرنشین است؛ بهطوری که از پیوستن دهها شهر در چهار
استان کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه و ایلام به اعتصاب یاد شده است. در سطح
شهرهای مشخص، اعتصاب مغازهداران در شهرهایی مانند سنندج، بوکان، کامیاران،
دهگلان، سقز، قروه، پاوه، سروآباد، روانسر، اسلامآباد غرب، سربلذهاب و کرند غرب
گزارش شده است.
در تهران گزارشها از
تداوم تعطیلی و کسادی در چند بازار و مراکز تجاری حکایت دارد؛ همزمان استقرار
سنگین نیروهای امنیتی در نقاطی از محدودههای مرکزی و تجاری شهر گزارش شده است. در
برخی گزارشها، مسیرها و نقاطی مانند سبزهمیدان، خیابان امیرکبیر و ورودی مترو ۱۵ خرداد تا تقاطع ناصرخسرو و سبزهمیدان بهعنوان
کانون حضور نیروهای امنیتی ذکر شدهاند؛ وضعیتی که به گفته منابع میتواند بر تردد
شهروندان و فعالیت عادی بازار اثرگذار باشد.
در کنار مناطق کردنشین
و تهران، اعتصاب و تعطیلی مغازهها در طیفی از شهرهای دیگر در ابعاد مختلف نیز
گزارش شده است، از جمله اراک، همدان، خرم آباد، آبیک (قزوین)، بروجرد، قزوین،
اصفهان، اردبیل، بندرعباس، بندر دیلم (بوشهر)، شیراز، خمینیشهر، کرج، شهرضا،
نورآباد ممسنی، کازرون، تبریز، ارومیه و زنجان.
واکنشهای
خارجی
در ادامه اعتراضات،
شماری از مقامها و چهرههای بینالمللی نسبت به تحولات ایران واکنش نشان دادند.
دونالد ترامپ در چند نوبت هشدار داده است که اگر حکومت ایران «مثل گذشته شروع به
کشتن مردم» کند، با «ضربه سخت» مواجه خواهد شد. همچنین به نقل از یک مقام کاخ سفید
(چهارشنبه ۱۷ دی) عنوان شده رئیسجمهور آمریکا صراحتاً گفته
اگر حکومت ایران به معترضان مسالمتجو شلیک کند یا آنها را بهشدت مورد ضربوشتم
قرار دهد، با «ضربه سخت» روبهرو خواهد شد و این را «وعده» دانسته است.
در واکنش به تداوم
اعتراضات، مجموعهای از مواضع رسمی و رسانهای در سطح دولت، نهادهای امنیتی-قضایی
و رسانههای نزدیک به حاکمیت منتشر شد که بخش مهمی از آن بر چارچوبسازی امنیتی و
نسبت دادن اعتراضات به مداخله خارجی متمرکز بود.
همزمان با تداوم
اعتراضات، مجموعهای از بیانیههای صنفی و مدنی و نیز موضعگیریهای چهرههای
فرهنگی، ورزشی و سیاسی منتقد منتشر شد که محور مشترک بخش قابلتوجهی از آنها
محکومیت سرکوب، تاکید بر حق اعتراض، و همبستگی با معترضان بوده است.
در حوزه هنر و فرهنگ، ۱۸۴ سینماگر ایرانی با انتشار بیانیهای، سرکوب
اعتراضات را محکوم کرده و بر این نکته تأکید کردهاند که شلیک به مردم بیسلاح
«جنایت علیه حق حیات» است و از آزادی بیان حمایت کردهاند. همچنین خانه سینما در
بیانیهای تصریح کرده مردم «جز خیابان» مجرای دیگری برای بیان اعتراض نمییابند و
خشونت علیه معترضان را غیرمشروع، غیرقانونی و غیرعقلانی توصیف کرده است.
در میان چهرههای
شناختهشده، مواضع حمایتی و انتقادی متنوعی مطرح شده است. محسن مخملباف در متنی
حمایتی بر همبستگی ملی تأکید کرده و به نقد دیکتاتوری فردی پرداخته است. محمد
فاضلی نیز پیشنهاد «معامله دموکراتیک با مردم» را بهعنوان راه نجات مطرح کرده
است. پارسا پیروزفر با طرح پرسشی انتقادی درباره «حد تحقیر و مچاله کردن جسم و روح
آدمها»، به فضای سرکوب واکنش نشان داده است.
بازداشتهای
فردی با احراز هویت
در
نهایت
در مجموع، روز دوازدهم
اعتراضات با همزمانی سه روند برجسته شد: تداوم تجمعهای پراکنده در شهرهای متعدد،
گسترش اعتصابهای صنفی بهویژه در مناطق لر و کردنشین، و تشدید فشارهای امنیتی
همراه با موج تازه بازداشتها. در کنار این تحولات، اختلالات گسترده ارتباطی و قطع
سراسری اینترنت در شب دوازدهم، فضای اطلاعرسانی را محدودتر و جنگ روایتها را
پررنگتر کرد. این ترکیب نشان میدهد اعتراضات، با وجود سرکوب و محدودسازی، همچنان
ظرفیت بازتولید و تغییر شکل در خیابان و اقتصاد شهری را حفظ کرده است..